سليمان بن حسان الأندلسي ( ابن جلجل ) ( مترجم : سيد محمد كاظم امام )

17

طبقات الأطباء والحكماء ( فارسى )

تأليفات ابن جلجل 1 - كتاب : « تفسير اسماء الادوية المفردة من كتاب ديسقوريدوس » اين كتاب از ميان رفته و بدست ما نرسيده ، تنها يك تكهء كوچكى از آن در كتابخانهء « مادريد » بشمارهء 233 موجود است . ( بفهرست كتابخانهء مادريد ، ص 105 مراجعه شود ) بروكلمان در تكملهء مجلد اول ص 422 مىگويد : يك نسخه از اين كتاب در كتابخانهء « بنگپور » 1 در هندوستان بشمارهء 2189 موجود مىباشد . من بفهرست كتابخانهء نامبرده مراجعه نمودم ، ديدم كتابى را كه بروكلمان آن را به اين شماره بنام : كتاب تفسير اسماء الادوية ابن جلجل معرفى نموده است ، نسخه - ايست كه در سال 500 ه . نوشته شده ، و مشتمل بر 122 ورق است ، و نام آن : « تفسير اسماء . . . » مىباشد اما مؤلف فهرست ( 2 ) كتابخانهء مزبور در ستون ملاحظات چنين نوشته است . « اين كتاب را ديسقوريدوس به زبان يونانى تأليف نموده ، و ابن جلجل آن را به عربى ترجمه كرده است ، و حنين بن اسحاق آن را تصحيح نموده ، و بار ديگر بعد از آن - حسين بن ابراهيم الطبرى نيز تصحيح كرده و مطالبى بر آن افزوده است » . در اين يادداشت نويسندهء فهرست مزبور اشتباهات بسيار ديده مىشود : زيرا كتابى را كه حنين بن اسحاق تصحيح نموده « كتاب الحشائش ديسقوريدس » بوده كه اصطفن بن بسيل آن را به عربى ترجمه كرده و حنين ترجمهء او را اصلاح نموده است . و كتابى كه مورد بحث ما است كتابى است تأليف ابن جلجل شرح بر كتاب الحشائش ديسقوريدس . و از طرفى حنين بن اسحاق قريب يك قرن پيش از ابن جلجل درگذشته و ميان ابن جلجل و ترجمهء كتاب الحشائش هيچ پيوستگى نمىباشد ، و در منابع مشهوره ديده نشده كه : حسين بن ابراهيم الطبرى يك بار ديگر ترجمهء كتاب الحشائش را - تصحيح نموده و بر آن چيزى افزوده است ، بنابراين بايد نسخهء موجوده در كتابخانه بنگپور هندوستان تحقيق شود تا حقيقت آن روشن گردد ، به گمان من نسخه‌ايست از كتاب الحشائش ديسقوريدس .